JU Muzeji i galerije Podgorice, u saradnji sa Istorijskim institutom Crne Gore, organizuje Međunarodni naučni skup „Bitka na Fundini (1876) i njeno nasljeđe: Balkanski izazovi i međunarodni uticaj Velike istočne krize“, koji će biti održan u srijedu, 9. septembra 2026. godine, sa početkom u 9.30 časova, u Kusleovoj kući, Vuka Karadžića 8, u Podgorici.
Međunarodni naučni skup predstavlja značajan doprinos proučavanju Fundinske bitke i njenog mjesta u istoriji Crne Gore XIX vijeka, ali i širem sagledavanju političkih, vojnih i diplomatskih procesa koji su oblikovali istorijske tokove na Balkanu u vrijeme Velike istočne krize.
Okupljanjem istoričara i istraživača iz Crne Gore i regiona, skup će otvoriti prostor za kritičko preispitivanje dosadašnjih tumačenja i nova čitanja relevantnih istorijskih izvora, sa ciljem potpunijeg razumijevanja okolnosti u kojima se odigrala Bitka na Fundini 1876. godine, kao i njenog dugoročnog istorijskog i kulturnog značaja.
Pozdravnu riječ na početku skupa uputiće Boris Spalević, zamjenik gradonačelnika Glavnog grada Podgorice, dok će skup svečano otvoriti dr Žarko Leković iz Istorijskog instituta Univerziteta Crne Gore.
U fokusu naučnog skupa biće vojni, politički i diplomatski aspekti jednog od prelomnih perioda crnogorske i balkanske istorije. Posebna pažnja biće usmjerena na vojne operacije i tok borbenih dejstava, političke i diplomatske okolnosti Velike istočne krize, ulogu velikih sila, kao i položaj Crne Gore u složenom međunarodnom poretku druge polovine XIX vijeka.
Bitka na Fundini istovremeno pruža mogućnost za širi uvid u jedno od najznačajnijih razdoblja balkanske istorije, tokom kojeg su se ukrštali interesi vodećih evropskih država, težnje balkanskih naroda ka nacionalnom oslobođenju, kao i nastojanja balkanskih država da prošire i učvrste svoje političke pozicije. Sagledavanje crnogorskog iskustva u tom kontekstu otvara i pitanje mogućnosti, dometa i ograničenja djelovanja malih država u uslovima velikih geopolitičkih promjena.
Pored vojno-političkog aspekta, značajan dio skupa biće posvećen nasljeđu Fundinske bitke i njenom trajnom mjestu u kulturi sjećanja Crne Gore. Načini na koje je ovaj događaj pamćen, predstavljan i tumačen u istoriografiji, književnosti, usmenoj tradiciji i muzejskoj praksi svjedoče o značaju koji je Fundinska bitka zadržala više od jednog i po vijeka nakon njenog odigravanja.
Poseban značaj skupa ogleda se i u povezivanju istorijskog istraživanja sa pitanjima očuvanja, interpretacije i prezentacije kulturnog nasljeđa. Takav pristup omogućava da se Fundinska bitka ne sagledava isključivo kao vojni događaj iz 1876. godine, već i kao dio istorijskog i kulturnog nasljeđa čije se značenje oblikovalo i prenosilo kroz različite oblike kolektivnog pamćenja.
Naučni skup stoga predstavlja priliku da se značaj Bitke na Fundini preispita na osnovu relevantnih istorijskih izvora i savremenih naučnih pristupa, kao i da se njeno mjesto preciznije odredi u istoriografiji Crne Gore i Balkana.
Organizovanjem Međunarodnog naučnog skupa „Bitka na Fundini (1876) i njeno nasljeđe: Balkanski izazovi i međunarodni uticaj Velike istočne krize“, JU Muzeji i galerije Podgorice i Istorijski institut Crne Gore stvaraju prostor za naučni dijalog, razmjenu istraživačkih saznanja i savremeno sagledavanje jednog od važnih događaja crnogorske istorije, uz istovremeno ukazivanje na njegov značaj u širem balkanskom i međunarodnom kontekstu.
JU Muzeji i galerije Podgorice
